معيار ارزشهاي اخلاقي

 از نظر دين مبين اسلام ، فضيلت فعل اخلاقي ، به تأثيرگذاري آن فعل در رسيدن به كمال انساني بستگي دارد ؛ از اين رو هر فعلي كه در بازسازي روح آدمي و وصول به كمال نهايي تأثير بگذارد ، فضيلت ، و در غير اينصورت ، رذيلت اخلاقي شمرده مي شود ، البته بايد توجه داشت كه مراد ومقصود ، آن فعلي است كه با اراده و اختيار آدمي انجام پذيرد . نياز به يادآوري است كه اين اثربخشي ، يا به طور مستقيم صورت مي گيرد و يا زمينه را به برا ي كمال يابي فراهم مي سازد ؛ لذا اسلام چنين فعلي را اخلاقي مي شمارد و چون كمال نهايي انسان ، رسيدن به قرب الهي و بهره وري از صفات پروردگار عالم است ، هرآنچه در رسيدن به اين مقصد والا ، كارآمد ونقش آفرين باشد از نظراسلام فضيلت اخلاقي شمرده مي شود ؛ مانند : حب به خدا، ذكر، صداقت ،امانت ،وفاداري به عهد ،صبر و مقاومت، حكمت، عدالت، عفت ، شجاعت، زهد ، توكل، توسل، خوف از خداوند متعال، ياري به محرومين، روحيه ي خدمت گذاري، ايثار و ازخودگذشتگي، عفو و بخشش و ... .

و هر آنچه انسان را از مقصد و مسير كمال ، منحرف نمايد و از توجه به خداي متعال باز دارد ؛ رذيلت اخلاقي به حساب مي آيد ؛ مانند : خودخواهي، پيروي از هواي نفس، عجب وخودبيني، كبر، دروغ، حسد، بخل، حب دنيا، غيبت، تهمت، ريا و هر گناه و نافرماني اي كه خداي متعال نسبت به آن غضب مي نمايد . ازاين جهت ترك واجبات و ارتكاب معاصي ، از بزرگترين رذايل شمرده مي شود . شايان ذكر است كه فضايل ، در اثر بخشي ، مراتب و درجاتي دارند و اين به اندازه ي معرفت وشناخت و انگيزه اي بستگي دارد كه آن فعل از آن برخوردار است ؛ هم چنان كه رذايل و گناهان را به خاطر ميزان آثار سوء ، به صغيره و كبيره تقسيم مي نمايند . پس هر فعلي كه آدمي را به خدا نزديك تر و مقرب تر و از آثار معنوي بيشتري برخوردار سازد و در بازسازي و تهذيب روح انسان ، نقش آفرين تر باشد ، از فضيلت بيشتري برخوردار است .